W polskich miastach spada liczba zarejestrowanych urodzeń i kobiet w wieku prokreacyjnym. Zdaniem ekspertów pogarszająca się sytuacja demograficzna w całym kraju może doprowadzić do poważnych konsekwencji. Już teraz zamykane są kolejne żłobki i przedszkola. Coraz więcej osób osiąga wiek emerytalny, co wiąże się m.in. z płaceniem mniejszych podatków. Eksperci wskazują, że ucierpi na tym m.in. finansowanie samorządów, które mogą potrzebować wsparcia ze strony państwa.

– Sytuacja demograficzna w Polsce jest bardzo trudna. Wiemy, że liczba mieszkańców spada i będzie spadać. Będzie grupa miast, gdzie spadnie ona nieznacznie, chociaż nie będzie praktycznie żadnego miasta, gdzie się tak nie stanie. W pozostałych spadnie drastycznie, szczególnie tych najmniejszych, w związku z tym wiele miast w najbliższych latach straci nawet 50 proc. swoich mieszkańców – mówi w rozmowie z agencją Newseria Ryszard Grobelny, dyrektor Biura w Związku Miast Polskich.

W pierwszym półroczu 2025 roku w ponad 90 miastach odnotowano mniej niż 10 urodzeń, w 15 miastach mniej niż pięć, a w jednym – ani jednego. Łącznie w ponad 630 miastach i gminach miejskich liczba urodzeń spadła względem 2024 roku, a w ponad 330 miastach zanotowano wzrost w porównaniu z pierwszym półroczem 2024 roku. 

W pierwszym półroczu 2025 roku w polskich miastach urodziło się 82 786 dzieci, co oznacza spadek o ponad 7 proc. r/r. To dane z najnowszego „Raportu o stanie miast” za 2025 rok przygotowanego przez Związek Miast Polskich.

– Podstawowym skutkiem zmian demograficznych jest to, że jeżeli dzieci się nie rodzą, to nie pójdą za siedem lat do szkoły. W związku z tym trzeba będzie zlikwidować najpierw przedszkola, potem szkoły. Widzimy obecnie, że dyskusja w mediach publicznych jest na zasadzie: trzeba likwidować oddziały porodowe. Gdy się dzieci nie rodzą, to po co są nam potrzebne porodówki? Spada zatem oferta usług publicznych dla danego społeczeństwa – uważa Ryszard Grobelny.

W roku szkolnym 2024/2025 funkcjonowało 22,3 tys. placówek wychowania przedszkolnego, czyli o 200 (o 1 proc.) mniej niż w poprzednim roku szkolnym. Uczęszczało do nich blisko 1,5 mln dzieci, a więc o 59,7 tys. (o 3,9 proc.) mniej r/r. Tak wynika z ostatnich dostępnych danych GUS.

– Miasta już odczuwają skutki demograficzne. Oczywiście dzisiaj najsilniej w tym, że likwidują żłobki, przedszkola, przygotowują się do zamykania szkół podstawowych. Jeszcze teraz tego nie robią. Myślą sobie: zrobimy to w następnej kadencji, a więc po wyborach, żeby nie robić dodatkowego napięcia przed nimi – podkreśla ekspert.

W styczniu Damian Kowalczyk, radny m.st. Warszawy, podał, że w 2025 roku zlikwidowano 35 oddziałów przedszkolnych i trzy przedszkola.

– Samorządy odkładają swoje działania na później, ale już widzą, że gdzieniegdzie mają olbrzymie problemy, nawet z pustostanami. Zaczyna być olbrzymi problem ze znalezieniem ludzi do pracy, nawet w urzędach. Kula śnieżna będzie bardzo szybko narastała, więc wiele miast za rok, dwa, trzy lata odczuje to jeszcze bardziej – uważa Ryszard Grobelny.

Jak wskazują autorzy raportu Związku Miast Polskich, w większych ośrodkach utrzyma się deficyt mieszkań, podczas gdy w słabiej rozwijających się miastach rosnąca liczba pustostanów będzie problemem strukturalnym. Jak wynika z danych z Narodowego Spisu Powszechnego z 2021 roku, w Polsce było blisko 1,8 mln mieszkań niezamieszkałych.

– Zmiany demograficzne przekładają się potem na rynek pracy. Będzie mniej pracowników, a to wpływa na finanse. Skoro jest mniej pracowników, więcej osób jest na emeryturze niż w pracy, w związku z tym płacą mniej podatków. Trudniej wówczas świadczyć usługi publiczne. Pogarsza się sytuacja w samorządach. Na to musimy się przygotować zarówno na szczeblu państwowym, jak i miast – podkreśla dyrektor Biura w Związku Miast Polskich.

W ponad 900 polskich miastach w 2024 roku odnotowano zmniejszenie liczby mieszkańców w wieku produkcyjnym, łącznie o 155 tys. Jednocześnie w niespełna 100 zanotowano wzrost populacji tej grupy wiekowej, ale tylko o 18,3 tys. osób. Tak wynika z raportu Związku Miast Polskich.

– Sytuacja demograficzna przede wszystkim negatywnie wpływa na finanse. One pochodzą od ludzi, to są nasze pieniądze. Jeśli mamy ich mniej, ponieważ na przykład jesteśmy już emerytem, a nie pracownikiem dobrze prosperującej firmy, to płacimy mniej podatków. Nasz samorząd ma mniej pieniędzy na zaspokajanie naszych potrzeb, a jesteśmy starsi i chcielibyśmy, żeby nas jeszcze bardziej wspomógł różnymi ofertami. Nagle się to wszystko rozjeżdża między możliwościami a oczekiwaniami – zaznacza Ryszard Grobelny.

Perspektywę finansową po 2030 roku szczególnie będzie determinować sytuacja demograficzna. Na skutek zmian, w tym struktury wiekowej mieszkańców, najprawdopodobniej będzie można zaobserwować wolniejsze tempo wzrostu wpływów miast z tytułu udziału w dochodach mieszkańców i firm opodatkowanych PIT i CIT. To wnioski z raportu Związku Miast Polskich.

– Finanse będą zdecydowanie trudniejsze w najbliższym czasie i wygląda na to, że znaczna część samorządów będzie bardziej zależna od transferów z budżetu państwa. On nie jest na to przygotowany, nie chce tego robić. Ale jeżeli tego nie zrobi, to wiele samorządów, wielu mieszkańców nie będzie miało dostępu do podstawowych usług publicznych – zaznacza dyrektor Biura w Związku Miast Polskich.

Jak wynika z raportu, do 2035/2040 roku polskie miasta będą doświadczać pogłębiającej się depopulacji wynikającej z rekordowo niskiej dzietności i systematycznego spadku liczby kobiet w wieku prokreacyjnym. W wielu miastach proces starzenia populacji doprowadzi do wzrostu udziału seniorów powyżej 40 proc. ogółu mieszkańców. 

– Mam wrażenie, że miasta ciągle wierzą, że zmiany demograficzne da się jeszcze odwrócić, w związku z tym nie podejmują twardych działań. Wiele samorządów musi podjąć takie aktywności, które mają na celu dostosowanie się do mniejszej liczby mieszkańców. Miasto 40-tysięczne musi się zastanowić, jak będzie funkcjonować, kiedy będzie miało 30 tys. albo 25 tys. mieszkańców. Jakie szkoły są potrzebne, gdzie powinna być kanalizacja, które obszary powinny być zabudowane. Nad tym trzeba świadomie pracować – uważa Ryszard Grobelny.

– Przyspieszenie transformacji energetycznej w Polsce wymaga skoku technologicznego, który nie będzie możliwy bez większego zaangażowania polskich naukowców i ścisłej współpracy z biznesem – ocenił minister nauki i szkolnictwa wyższego Marcin Kulasek podczas Dnia Innowacji PGE. Energetyczna spółka w trakcie tego wydarzenia podpisała umowy z dziewięcioma uczelniami i instytutami naukowymi, które mają wspierać realizację wspólnych projektów, przyspieszyć testowanie innowacji i ich wdrożenia na rynek. Mowa o pracach w zakresie m.in. OZE, magazynów energii, zielonych paliw czy cyberbezpieczeństwa infrastruktury.

– Komercjalizacja badań naukowych, użycie ich w szeroko rozumianym przemyśle i gospodarce to jest kierunek, na który stawia Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, ale przede wszystkim cała polska nauka i środowisko akademickie. Jesteśmy 20. gospodarką na świecie i chcemy być w tym rankingu jeszcze wyżej, a nie odbędzie się to bez polskich naukowców, komercjalizacji badań naukowych i współpracy nauki z przemysłem czy biznesem – mówi agencji Newseria Marcin Kulasek, minister nauki i szkolnictwa wyższego. – Dzień Innowacji na PGE Narodowym był wydarzeniem, które miało na celu połączyć biznes, gospodarkę i przemysł z polską nauką i naukowcami.

Podczas Dnia Innowacji PGE 2026 energetyczna spółka podpisała umowy ramowe o współpracy w zakresie innowacji z dziewięcioma ośrodkami akademickimi: Politechniką Krakowską, Politechniką Warszawską, Instytutem Technologii Paliw i Energii, Instytutem Maszyn Przepływowych PAN, Akademią Górniczo-Hutniczą w Krakowie, Instytutem Energetyki – Państwowym Instytutem Badawczym, Politechniką Gdańską, Politechniką Łódzką i Politechniką Wrocławską. Przedstawiciele PGE podkreślają, że jest to początek nowego etapu strategicznej współpracy ze środowiskiem naukowym oraz partnerami instytucjonalnymi, ukierunkowanej na wspólne budowanie nowoczesnego, bezpiecznego i konkurencyjnego sektora energetycznego.

– Umowy te umożliwią nam bardzo dobrą współpracę i zwiększenie możliwości zarówno testowania, jak i szybszego wdrażania rozwiązań innowacyjnych przez polską myśl techniczną – wyjaśnia Dariusz Lubera, prezes PGE Polskiej Grupy Energetycznej. – Współpraca z polskimi uczelniami jest dla nas bardzo ważna. Trwa już od wielu lat, ale w tej chwili przyjmuje charakter formalny.

– To krok w kierunku szybszego wdrażania innowacji, skuteczniejszego wykorzystania krajowego potencjału badawczo-rozwojowego i budowy nowoczesnej, bezpiecznej energetyki – podkreśla Marcin Kulasek.

Jak podsumował minister nauki i szkolnictwa wyższego, wydarzenie to udowadnia, że polska nauka i energetyka grają do jednej bramki. Bez potencjału uczelni i instytutów naukowych trudno będzie wykonać skok technologiczny potrzebny do transformacji energetycznej.

– Transformacja energetyczna jest wielkim procesem, który nie miał odzwierciedlenia wcześniej w historii polskiej energetyki, dlatego innowacje w sposób znakomity mogą ją przyspieszyć, przede wszystkim w zakresie szybszego testowania, a później wdrażania zgodnie z potrzebami biznesowymi Grupy PGE. To przestrzeń, w której krajowe uczelnie, instytuty badawcze i zespoły inżynierskie mogą realnie kształtować przyszłość polskiego sektora energetycznego. Dlatego właśnie w Grupie PGE konsekwentnie stawiamy na local content, rozumiany nie tylko jako współpraca z polskimi firmami, ale także jako aktywne włączanie polskich kompetencji w tworzenie i wdrażanie nowoczesnych rozwiązań, które będą fundamentem bezpiecznej i konkurencyjnej energetyki – mówi Dariusz Lubera.

Według zapowiedzi współpraca obejmie zarówno duże projekty technologiczne, jak i mniejsze inicjatywy usprawniające codzienne funkcjonowanie organizacji. Chodzi m.in. o rozwiązania w zakresie magazynowania energii, integracji odnawialnych źródeł energii, cyfryzacji i wykorzystania sztucznej inteligencji, cyberbezpieczeństwa infrastruktury krytycznej, zielonych paliw, rozwiązań dla ciepłownictwa, elektromobilności, gospodarki obiegu zamkniętego czy poszukiwania nowych materiałów i technologii dla infrastruktury energetycznej.

– Współpraca uczelni wyższych z Grupą PGE jest bardzo ważna i mam nadzieję, że przyniesie bardzo wiele korzyści dla obu stron. Przede wszystkim jest w stanie dostarczyć dla przemysłu nowe rozwiązania, które są rozwijane w warunkach laboratoryjnych przez pracowników uczelni. Dla uczelni powinna z kolei przynieść możliwość weryfikowania i rozwijania swoich rozwiązań dzięki współpracy z rzeczywistymi obiektami – tłumaczy dr hab. inż. Paweł Madejski z Wydziału Inżynierii Mechanicznej i Robotyki Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie.

– W Instytucie Energii na Politechnice Gdańskiej prowadzimy sporo prac, które naszym zdaniem będą bardzo użyteczne dla PGE, zarówno w zakresie energetyki rozproszonej, jak i wielkoskalowej, wykorzystania energii odpadowej, magazynów energii, również tych cieplnych. Chcielibyśmy to realizować tak, żeby skorzystał na tym odbiorca końcowy. Stąd bardzo cenna dla nas współpraca z PGE, bo jest to duży podmiot, który, po pierwsze, ma możliwości finansowania, po drugie, jest w stanie bardzo precyzyjnie przekazać informacje, czego oczekuje klient i co podnosi bezpieczeństwo – mówi dr hab. inż. Jacek Kropiwnicki, profesor Politechniki Gdańskiej.

Dzięki zawartym porozumieniom PGE oraz partnerzy naukowi zyskują możliwość realizacji wspólnych projektów innowacyjnych, ale także aplikowania o krajowe i europejskie środki pomocowe na działalność badawczo-rozwojową. Współpraca obejmie również tworzenie laboratoriów, platform testowych i środowisk demonstracyjnych dla najnowszych technologii, co pozwoli na szybszą weryfikację nowych rozwiązań w warunkach zbliżonych do rzeczywistych oraz ich sprawniejsze wdrażanie w spółkach Grupy PGE.

– Grupa PGE działa w skali, w której każdy procent poprawy efektywności i jakości ma realne znaczenie biznesowe. Ponad 61 mld zł przychodów, ponad 55 TWh wyprodukowanej energii elektrycznej i blisko 41 TWh energii dystrybuowanej w 2025 roku pokazują, że potencjał do wdrażania innowacji jest ogromny – podkreślił podczas Dnia Innowacji Piotr Dziubałtowski, wiceprezes PGE ds. wsparcia i rozwoju.

– Sam Dzień Innowacji PGE, jak również podpisanie umów ramowych z dziewięcioma instytucjami naukowo-akademickimi są kluczowe z punktu widzenia przyjętej przez Grupę Kapitałową PGE strategicznej agendy badawczo-rozwojowej. Jest to jeden z fundamentów współpracy zewnętrznej oraz budowy obszaru B+R i innowacji w ramach Grupy PGE – mówi Paweł Kaszubski, dyrektor Departamentu Rozwoju i Zarządzania Innowacjami w PGE.

Przyjęty 8 czerwca br. przez rząd Krajowy Plan w dziedzinie Energii i Klimatu do 2030 roku z perspektywą do 2040 roku (KPEiK) zakłada stopniowy wzrost nakładów i optymalne kierowanie środków na B+R w obszarach transformacji do gospodarki neutralnej klimatycznie. Bardzo istotnym zmianom podlegać będą m.in. energetyka, ciepłownictwo, budownictwo czy też przemysł. Ich skuteczna realizacja będzie wymagała wzmocnienia potencjału ośrodków akademickich jako centrów tworzenia i transferu wiedzy oraz innowacji. 

– Przyspieszenie transformacji energetycznej w Polsce wymaga skoku technologicznego, który nie będzie możliwy bez większego zaangażowania polskich naukowców i ścisłej współpracy z biznesem – ocenił minister nauki i szkolnictwa wyższego Marcin Kulasek podczas Dnia Innowacji PGE. Energetyczna spółka w trakcie tego wydarzenia podpisała umowy z dziewięcioma uczelniami i instytutami naukowymi, które mają wspierać realizację wspólnych projektów, przyspieszyć testowanie innowacji i ich wdrożenia na rynek. Mowa o pracach w zakresie m.in. OZE, magazynów energii, zielonych paliw czy cyberbezpieczeństwa infrastruktury.

– Komercjalizacja badań naukowych, użycie ich w szeroko rozumianym przemyśle i gospodarce to jest kierunek, na który stawia Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, ale przede wszystkim cała polska nauka i środowisko akademickie. Jesteśmy 20. gospodarką na świecie i chcemy być w tym rankingu jeszcze wyżej, a nie odbędzie się to bez polskich naukowców, komercjalizacji badań naukowych i współpracy nauki z przemysłem czy biznesem – mówi agencji Newseria Marcin Kulasek, minister nauki i szkolnictwa wyższego. – Dzień Innowacji na PGE Narodowym był wydarzeniem, które miało na celu połączyć biznes, gospodarkę i przemysł z polską nauką i naukowcami.

Podczas Dnia Innowacji PGE 2026 energetyczna spółka podpisała umowy ramowe o współpracy w zakresie innowacji z dziewięcioma ośrodkami akademickimi: Politechniką Krakowską, Politechniką Warszawską, Instytutem Technologii Paliw i Energii, Instytutem Maszyn Przepływowych PAN, Akademią Górniczo-Hutniczą w Krakowie, Instytutem Energetyki – Państwowym Instytutem Badawczym, Politechniką Gdańską, Politechniką Łódzką i Politechniką Wrocławską. Przedstawiciele PGE podkreślają, że jest to początek nowego etapu strategicznej współpracy ze środowiskiem naukowym oraz partnerami instytucjonalnymi, ukierunkowanej na wspólne budowanie nowoczesnego, bezpiecznego i konkurencyjnego sektora energetycznego.

– Umowy te umożliwią nam bardzo dobrą współpracę i zwiększenie możliwości zarówno testowania, jak i szybszego wdrażania rozwiązań innowacyjnych przez polską myśl techniczną – wyjaśnia Dariusz Lubera, prezes PGE Polskiej Grupy Energetycznej. – Współpraca z polskimi uczelniami jest dla nas bardzo ważna. Trwa już od wielu lat, ale w tej chwili przyjmuje charakter formalny.

– To krok w kierunku szybszego wdrażania innowacji, skuteczniejszego wykorzystania krajowego potencjału badawczo-rozwojowego i budowy nowoczesnej, bezpiecznej energetyki – podkreśla Marcin Kulasek.

Jak podsumował minister nauki i szkolnictwa wyższego, wydarzenie to udowadnia, że polska nauka i energetyka grają do jednej bramki. Bez potencjału uczelni i instytutów naukowych trudno będzie wykonać skok technologiczny potrzebny do transformacji energetycznej.

– Transformacja energetyczna jest wielkim procesem, który nie miał odzwierciedlenia wcześniej w historii polskiej energetyki, dlatego innowacje w sposób znakomity mogą ją przyspieszyć, przede wszystkim w zakresie szybszego testowania, a później wdrażania zgodnie z potrzebami biznesowymi Grupy PGE. To przestrzeń, w której krajowe uczelnie, instytuty badawcze i zespoły inżynierskie mogą realnie kształtować przyszłość polskiego sektora energetycznego. Dlatego właśnie w Grupie PGE konsekwentnie stawiamy na local content, rozumiany nie tylko jako współpraca z polskimi firmami, ale także jako aktywne włączanie polskich kompetencji w tworzenie i wdrażanie nowoczesnych rozwiązań, które będą fundamentem bezpiecznej i konkurencyjnej energetyki – mówi Dariusz Lubera.

Według zapowiedzi współpraca obejmie zarówno duże projekty technologiczne, jak i mniejsze inicjatywy usprawniające codzienne funkcjonowanie organizacji. Chodzi m.in. o rozwiązania w zakresie magazynowania energii, integracji odnawialnych źródeł energii, cyfryzacji i wykorzystania sztucznej inteligencji, cyberbezpieczeństwa infrastruktury krytycznej, zielonych paliw, rozwiązań dla ciepłownictwa, elektromobilności, gospodarki obiegu zamkniętego czy poszukiwania nowych materiałów i technologii dla infrastruktury energetycznej.

– Współpraca uczelni wyższych z Grupą PGE jest bardzo ważna i mam nadzieję, że przyniesie bardzo wiele korzyści dla obu stron. Przede wszystkim jest w stanie dostarczyć dla przemysłu nowe rozwiązania, które są rozwijane w warunkach laboratoryjnych przez pracowników uczelni. Dla uczelni powinna z kolei przynieść możliwość weryfikowania i rozwijania swoich rozwiązań dzięki współpracy z rzeczywistymi obiektami – tłumaczy dr hab. inż. Paweł Madejski z Wydziału Inżynierii Mechanicznej i Robotyki Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie.

– W Instytucie Energii na Politechnice Gdańskiej prowadzimy sporo prac, które naszym zdaniem będą bardzo użyteczne dla PGE, zarówno w zakresie energetyki rozproszonej, jak i wielkoskalowej, wykorzystania energii odpadowej, magazynów energii, również tych cieplnych. Chcielibyśmy to realizować tak, żeby skorzystał na tym odbiorca końcowy. Stąd bardzo cenna dla nas współpraca z PGE, bo jest to duży podmiot, który, po pierwsze, ma możliwości finansowania, po drugie, jest w stanie bardzo precyzyjnie przekazać informacje, czego oczekuje klient i co podnosi bezpieczeństwo – mówi dr hab. inż. Jacek Kropiwnicki, profesor Politechniki Gdańskiej.

Dzięki zawartym porozumieniom PGE oraz partnerzy naukowi zyskują możliwość realizacji wspólnych projektów innowacyjnych, ale także aplikowania o krajowe i europejskie środki pomocowe na działalność badawczo-rozwojową. Współpraca obejmie również tworzenie laboratoriów, platform testowych i środowisk demonstracyjnych dla najnowszych technologii, co pozwoli na szybszą weryfikację nowych rozwiązań w warunkach zbliżonych do rzeczywistych oraz ich sprawniejsze wdrażanie w spółkach Grupy PGE.

– Grupa PGE działa w skali, w której każdy procent poprawy efektywności i jakości ma realne znaczenie biznesowe. Ponad 61 mld zł przychodów, ponad 55 TWh wyprodukowanej energii elektrycznej i blisko 41 TWh energii dystrybuowanej w 2025 roku pokazują, że potencjał do wdrażania innowacji jest ogromny – podkreślił podczas Dnia Innowacji Piotr Dziubałtowski, wiceprezes PGE ds. wsparcia i rozwoju.

– Sam Dzień Innowacji PGE, jak również podpisanie umów ramowych z dziewięcioma instytucjami naukowo-akademickimi są kluczowe z punktu widzenia przyjętej przez Grupę Kapitałową PGE strategicznej agendy badawczo-rozwojowej. Jest to jeden z fundamentów współpracy zewnętrznej oraz budowy obszaru B+R i innowacji w ramach Grupy PGE – mówi Paweł Kaszubski, dyrektor Departamentu Rozwoju i Zarządzania Innowacjami w PGE.

Przyjęty 8 czerwca br. przez rząd Krajowy Plan w dziedzinie Energii i Klimatu do 2030 roku z perspektywą do 2040 roku (KPEiK) zakłada stopniowy wzrost nakładów i optymalne kierowanie środków na B+R w obszarach transformacji do gospodarki neutralnej klimatycznie. Bardzo istotnym zmianom podlegać będą m.in. energetyka, ciepłownictwo, budownictwo czy też przemysł. Ich skuteczna realizacja będzie wymagała wzmocnienia potencjału ośrodków akademickich jako centrów tworzenia i transferu wiedzy oraz innowacji.